Oriental College Magazine, Punjab University - Lahore
Logo

ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE

Principal Oriental College, University of the Punjab, Lahore
ISSN (print): 1991-7007
ISSN (online): 2789-4657

دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت

  • Azmat Rubab/
  • October 30, 2014
TRADITION OF EDITING IN URDU THE ROLE OF PATANA'S SCHOOL OF EDITING
Keywords
دبستان، قاضی عبدالودود، عظیم آباد، دیوان جوشش، شعر، پٹنہ،عربی ، حرفے چند، عیارستان، اشتروسوزن، ری چیک
Abstract

Patna School has played a significant role in the tradition of textual editing in Urdu language.  This school is also known as the Bihaar School of textual editing. Its major contributors are Qazi Abdul Wadood, Kaleem ud Deen Ahmed and HameedAzeem Abadi who edited many famous texts. These include texts like Diwan-e-Joshish, Diwan-e-Jahan and Kuliyaat-e-Shaad. Linguistic characteristics have also been described in introduction of these edited texts. The paper presents an overview of the Patna School of textual editing side by side its salient characteristics.

 

References

حواشی

(۱) قاضی عبدالودود (مرتب) دیوانِ جوشش ، دہلی: انجمن ترقی اردو ہند ، ۱۹۴۱ء ، ص ۳ عرضِ حال

(۲) ایضاََ ، ص۸۹        (۳) ایضاََ ، ص۹۱ حواشی   (۴) ایضاََ ، ص۹۲

(۵) ایضاََ ، ص۹۲                    (۶) ایضاََ ، ص۴ متن                 (۷) ایضاََ ، ص ۹۷ حواشی

(۸) ایضاََ ، ص۱۶۳ متن              (۹) ایضاََ ، ص۱۰۰ حواشی              (۱۰) ایضاََ ، ص۴ متن   

(۱۱) ایضاََ ، ص۱۰                    (۱۲) ایضاََ ، ص۳۳

(۱۳) قاضی عبد الودود (مرتب ) تذکرہٴ شعرا ، ابن امین اللہ طوفاں ، پٹنہ: آزاد پریس سبزی باغ ، ۱۹۵۴ء ، مقدمہ

(۱۴) ایضاََ ،  (۱۵) ایضاََ ، (۱۶)ایضاََ ، (۱۷) ایضاََ ، ص ایک متن (۱۸) ا یضاََ ، ص۲۰ حواشی    

(۱۹) قاضی عبدالودو (مرتب) دیوانِ رضا عظیم آبادی ، پٹنہ : ادارہٴ تحقیقاتِ اردو، ۱۹۵۶ء، ص ۲ پیش گفتار

(۲۰) ایضاََ ، حاشیہ                    (۲۱) ایضاََ ، ص۱۱ مقدمہ              (۲۲) ایضاََ ، ص۱۵ مقدمہ

(۲۳) قاضی عبدالودود (مرتب ) قاطع برہان ملقب بہ درفش کاویانی ورسائل متعلقہ ،پٹنہ: ادارہ تحقیقاتِ اردو،۱۹۶۹ء، پیش گفتار

(۲۴) قاضی عبدالودود(مرتب) دیوانِ نوازش ، پٹنہ : خدا بخش لائبریری ،۱۹۹۳ء، ص ۱۲مقدمہ

(۲۵)کلیم الدین احمد (مرتب) دیوانِ جہاں ، بینی نرائن جہاں ، پٹنہ : احمد لیبل آرٹ پریس ، ۱۹۵۹ء ، حرفِ آغاز

(۲۶)ایضاََ ،               (۲۷) ایضاََ ،              (۲۸) ایضاََ ، ص ایک متن

(۲۹) ایضاََ ، ص ۵ متن                (۳۰) ایضاََ ، ص ۲۱۵ متن

(۳۱)کلیم الدین احمد (مرتب) دو تذکرے ، پٹنہ: لیبل لیتھو پریس ، ۱۹۵۹ء ، مقدمہ

(۳۲)ایضاََ ، ص۳ تذکرہ شورش          (۳۳)ایضاََ ، ص۴ تذکرہ شورش

(۳۴) ایضاََ ، ص۵ تذکرہ شورش        (۳۵)ایضاََ ، ص۶ تذکرہٴ عشقی                     

(۳۶) کلیم الدین احمد (مرتب) کلیاتِ شاد ، جلد اول ، پٹنہ : بہار اردو اکادمی ، ۱۹۷۵ء ، ص ۱۴۱ حاشیہ

(۳۷) ایضاََ، ص ۲۰۹ متن             (۳۸) ایضاََ، حاشیہ      

(۳۹)سید شاہ عطا ء الرحمن عطاکاکوی (مرتب) طبقات الشعرائے ہند ، کریم الدین ، پٹنہ : ادارہ تحقیقات عربی وفارسی ، ص۷۲ حاشیہ

(۴۰) سید شاہ عطاء الرحمن کاکوی (مرتب) تذکرہ مسرت افزا ، ابوالحسن امیر الدین امر اللہ الہ آبادی ، پٹنہ: ادارہ تحقیقات عربی وفارسی ، ۱۹۶۸ء ، مقدمہ

(۴۱)سید شاہ عطاء الرحمن عطا کاکوی (مرتب) دیوانِ خواجہ امین الدین امین عظیم آبادی ،پٹنہ: ادارہ تحقیقات عربی وفارسی ، عرضِ مرتب

(۴۲)ایضاََ ، ص ۲۲۷ متن (۴۳) ایضاََ ، (۴۴) ایضاََ ، ص۲۴۱ متن

(۴۵) ایضاََ ،              (۴۶) ایضاََ ، ص۲۴۵ متن

(۴۷) حمیدعظیم آبادی(مرتب) میخانہٴ الہام یعنی دیوانِ شاد ، نواب سید علی محمد شاد عظیم آبادی ، پٹنہ: برقی مشین پریس بانکی پور، ۱۹۳۸ء ، مقدمہ، ص ایک متن

(۴۸) ایضاََ، ص ۴۰۰

(۴۹) میخانہٴ الہام ، شاد عظیم آبادی ، سکھر: المہران ڈسٹرکٹ کلچرل ایسوسی ایشن ، دوسرا ایڈیشن ۱۹۶۲ء ، ص۲۵۲ طبع دوم

(۵۰)حمید عظیم آبادی (مرتب) شہیدانِ رضا یعنی مراثیٴ شاد جلد اول ، پٹنہ: اسلامی پریس گورہٹہ پٹنہ سٹی، ۱۹۵۲ء ، ص ایک متن

(۵۱) ایضاََ ، ص۹۴      

(۵۲)حمید عظیم آبادی (مرتب) سروشِ ہستی ، شاد عظیم آبادی ، پٹنہ: کتاب منزل سنہری باغ ، ۱۹۵۶ء ، ص ۲۶ مقدمہ

(۵۳) ایضاََ ، ص ایک متن (۵۴) ایضاََ ، ص ۱۴ متن              (۵۵) ایضاََ ، ص۱۸۷

(۵۶) حمید عظیم آبادی (مرتب ) فروغِ ہستی ، شاد عظیم آبادی ، پٹنہ : حمیدیہ برقی پریس ، ۱۹۵۷ء، ص ۱۴ مقدمہ

(۵۷) ایضاََ ، ص۸۵،۸۶متن

(۵۸) فاطمہ بیگم (مرتب) لمعاتِ شاد ، شاد عظیم آبادی ، لکھنئو : نسیم بک ڈپو ، ۱۹۶۴ء ، ص ۲۳ متن

( ۵۹) حبیب الرحمن چغانی (مرتب) دیوانِ رنجور ، رنجور عظیم آبادی ، پٹنہ : خدا بخش اوریئنٹل لائبریری ، ۲۰۰۰ء، ص ۵ حرفِ آغاز

(۶۰) ایضاََ ، ص ۳ متن               

(۶۱) ایضاََ ، حاشیہ                    (۶۲) دیوانِ رنجور مرتبہ حبیب الرحمن چغانی ، ص ۵۵ متن

 

How to cite

Rubab, A. (2022). دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت. ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE, 89(3), 121–146. https://ocm.pu.edu.pk/website/journal/article/634e5be84a822/page

Retrieved from https://ocm.pu.edu.pk/website/journal/article/634e5be84a822/page

More citation formats
ACM SIG Proceedings
[1]Rubab, A. 2022. دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت. ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE. 89, 3 (Oct. 2022), 121–146.
ACS Nano
(1)Rubab, A. دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت. ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE 2022, 89 (3), 121–146.
ABNT
RUBAB, Azmat. دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت. ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE, v. 89, n. 3, p. 121–146, 18 Oct.2022.
Chicago (author-date)

            

                    
Harvard (Cite Them Right)

            

                
Rubab, A. (2022) “دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت”, ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE, 89(3), pp. 121–146. Available at: https://ocm.pu.edu.pk/website/journal/article/634e5be84a822/page (Accessed: 17 May 2026).

            

                    
IEEE

            

                
[1]A. Rubab, “دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت”, ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE, vol. 89, no. 3, pp. 121–146, Oct. 2022, Accessed: May 17, 2026. [Online]. Available: https://ocm.pu.edu.pk/website/journal/article/634e5be84a822/page

            

                    
MLA

            

                
Rubab, Azmat. “دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت”. ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE, vols. 89, nos. 3, Oct. 2022, pp. 121–146, https://ocm.pu.edu.pk/website/journal/article/634e5be84a822/page.

            

                    
Turabian (full note bibliography)

            

                
Rubab, Azmat. “دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت”. ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE 89, no. 3 (October 18, 2022): 121–146. Accessed May 17, 2026. https://ocm.pu.edu.pk/website/journal/article/634e5be84a822/page.

            

                    
Vancouver

            

                
1.Rubab A. دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت. ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE [Internet]. 2022 Oct. 18 [cited 2026 May 17];89(3):121–146. Available from: https://ocm.pu.edu.pk/website/journal/article/634e5be84a822/page

            

                    
AMA

            

                
1.Rubab A. دبستانِ پٹنہ اور اردو تدوینِ متن کی روایت. ORIENTAL COLLEGE MAGAZINE. 2022;89(3):121–146. Accessed May 17, 2026. https://ocm.pu.edu.pk/website/journal/article/634e5be84a822/page

            

            






    Download citation
    Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
    BibTeX



                        

                        

                                

                        

                    

                

            


            

                

    
Author(s):



    

        

        
            
Azmat  Rubab

        
        Assistant Professor of Urdu
    

    
LCWU, Lahore

    
Pakistan

    
    
    


    
Details:





    

        
        

            Type:
            Article
        

        

            Volume:
            89
        

        

            Issue:
            3
        

        

            Language:
            Urdu
        

        

            Id:
            634e5be84a822
        

                

            Pages
            121 - 146
        

                        

            Published
            October 30, 2014
            
        

        
    


        

        

            Statistics
        

        

            

                
                

                        
    
                            
  • 
                                 192
                            
    • 
                            
  • 
                                 83
                            
    • 
                            
  • 
                                 152
                            
    • 
                        

                    

                
            

        

    

    
    

        
    

                

            

                Copyrights
            

            

                

                    
                    

                            Creative Commens International License
                        

                    
                

            

        

                Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.